Hệ thống thoát nước thải sinh hoạt là gì? Cấu tạo, Sơ đồ và Quy trình thi công

Hệ thống thoát nước thải sinh hoạt đóng vai trò quan trọng trong việc thu gom, vận chuyển và xử lý nước thải phát sinh từ các hoạt động hằng ngày trong gia đình. Một hệ thống được thiết kế đúng kỹ thuật không chỉ giúp thoát nước hiệu quả, hạn chế tắc nghẽn và mùi hôi mà còn góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. 

Trong bài viết dưới đây của Van Châu Âu, hãy cùng tìm hiểu cấu tạo, sơ đồ nguyên lý, quy trình thi công và những lưu ý quan trọng ngay nhé!

Hệ thống thoát nước thải sinh hoạt là gì?

Hệ thống thoát nước thải sinh hoạt là tập hợp các đường ống, thiết bị và công trình có nhiệm vụ thu gom và vận chuyển nước thải phát sinh từ hoạt động sinh hoạt hằng ngày trong nhà đến nơi xử lý hoặc hệ thống cống chung của khu vực.

Nước thải sinh hoạt được chia thành hai loại chính, mỗi dòng có tính chất và cách xử lý khác nhau:

• Nước thải đen: Phát sinh từ bồn cầu, bồn tiểu, chứa nhiều vi khuẩn do đó cần được xử lý qua bể tự hoại hoặc hệ thống xử lý sinh học trước khi xả thải ra môi trường. 

• Nước thải xám: Phát sinh từ bồn rửa bát, chậu rửa mặt, bồn tắm, máy giặt, vòi hoa sen,…Loại nước thải này ít ô nhiễm hơn, có thể dẫn thẳng ra hố ga hoặc hệ thống thoát nước chung sau khi lọc rác thô.

Vai trò của hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt 

Hệ thống thoát nước thải sinh hoạt có vai trò quan trọng trong việc thu gom và xử lý và loại bỏ các chất ô nhiễm trong các hộ gia đình. Sử dụng hệ thống nước thải sinh hoạt đem đến nhiều lợi ích dưới đây:

• Bảo vệ sức khỏe, ngăn nước thải bị ứ đọng và hạn chế môi trường phát sinh vi khuẩn, côn trùng gây bệnh.
• Bảo vệ môi trường, tránh nước thải chưa qua xử lý ngấm vào đất, nguồn nước ngầm hoặc chảy ra sông suối, ao hồ. 
• Đảm bảo tuân thủ theo các quy định của pháp luật về việc xả thải ra môi trường. 
• Hạn chế tình trạng nước bị trào ngược khi gặp sự cố, đặc biệt là khi mưa lớn trong các hệ thống thoát nước gộp chung nước mưa và nước thải. 

Các thành phần cấu tạo trong hệ thống thoát nước thải sinh hoạt 

Một hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt gia đình có cấu tạo từ nhiều thành phần khác nhau. Cụ thể, các thành phần chính không thể thiếu bao gồm:

• Đường ống dẫn, thoát nước: Bao gồm các đướng ống nhánh và ống đứng để dẫn nước thải từ các thiết bị dẫn về hệ thống xử lý. Ống thường được sử dụng là loại ống nhựa PVC, uPVC, HDPE có kích thước ∅60mm đến ∅110mm. 
• Bể tự hoại: Hay còn gọi là bể phốt dùng để lắng cặn và phân hủy chất hữu cơ trong nước thải đen, thể tích của bể tùy thuộc vào số thành viên trong gia đình sử dụng. Chúng được cấu tạo từ 3 phần là phần lắng (chiếm 50-60% thể tích bể), ngăn lọc (chiếm 20-30%), ngăn chứa bùn cặn (chiếm 10-20%). 
• Hố ga: Có nhiệm vụ lắng cặn, tách rác thô và trung chuyển, kiểm tra và xử lý nước thải trước khi ra cống chung. Hố ga thường có chiều sau từ 60cm và miệng hố rộng 40x40cm hay 50x50cm tùy thiết kế và mục đích sử dụng. 
• Hệ thống thoát nước, trạm xử lý: Nước thải sinh hoạt sau xử lý sẽ được xả thắng vào cống thoát nước công cộng và dẫn đến hệ thống xử lý tập trung.
• Van và phụ kiện đường ống: Bao gồm van một chiều, van bi, van cổng, co, tê, cút nối,…. Trong đó, van một chiều có nhiệm vụ ngăn nước thải chảy ngược khi hệ thống gặp sự cố hoặc cống thoát nước quá tải, còn van chặn giúp đóng ngắt dòng chảy khi cần bảo trì, sửa chữa   

Sơ đồ hệ thống thoát nước thải trong nhà

Sơ đồ nguyên lý thoát nước mô tả đường đi của nước thải theo trình tự:

Thiết bị vệ sinh → Ống nhánh → Ống đứng → Bể tự hoại (đối với nước thải đen) hoặc Hố ga (đối với nước thải xám) → Hố ga kiểm tra → Ống thoát nước tập trung → Giếng thấm hoặc hồ sinh học.

Tham khảo sơ đồ minh họa chi tiết ngay bên dưới để hình dung rõ hơn toàn bộ đường đi của nước thải trong nhà.  

Quy trình thiết kế và thi công hệ thống nước thải sinh hoạt 

Để hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt hoạt động hiệu quả, đáp ứng nhu cầu sử dụng và các tiêu chuẩn môi trường, quá trình thiết kế và thi công cần được thực hiện theo đúng quy trình. Dưới đây là quy trình thiết kế và thi công hệ thống nước thải sinh hoạt chi tiết:

Bước 1: Khảo sát hiện trạng 

Xác định vị trí các thiết bị vệ sinh, cốt nền, hướng đấu nối ra cống chung hoặc vị trí đặt bể tự hoại. Lưu ý cần thiết kế đặt đường ống ngầm tránh các khu vực có khả năng bị sụt nún hay bị đè trong quá trình sử dụng để đảm bảo tuổi thọ và độ bền của ống dẫn. 

Bước 2: Lên bản vẽ sơ đồ nguyên lý thoát nước  

Sau khi hoàn tất khảo sát, kỹ sư sẽ lập bản vẽ thiết kế thể hiện chi tiết hướng thoát nước và cách bố trí hệ thống. Bản vẽ cần thể hiện rõ:

• Đường ống thoát nước nhánh và đường ống chính.
• Đường ống đứng đối với nhà nhiều tầng.
• Vị trí hố ga, giếng thăm và bể tự hoại.
• Hướng dòng chảy và độ dốc đường ống.
• Điểm đấu nối với hệ thống thoát nước bên ngoài.

Thiết kế chính xác ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế phát sinh chi phí sửa chữa và đảm bảo hệ thống hoạt động ổn định sau khi đưa vào sử dụng.

Bước 3: Lựa chọn vật tư

Chọn đường kính ống phù hợp với từng loại thiết bị (ống thoát bồn cầu thường lớn hơn ống thoát chậu rửa), ưu tiên vật liệu PVC hoặc HDPE có độ bền và khả năng chịu áp lực tốt. Mộ số vật tư thường được sử dụng bao gồm: ống nhựa thoát nước, co, tê, cút, hố ga, nắp hố ga, bể tự hoại, keo dán ống,…Ngoài ra, chọn van 1 chiều và van bi phù hợp để hạn chế nguy cơ nước thải bị chảy ngược hoặc khi cần bảo trì hệ thống. 

Nên ưu tiên lựa chọn vật tư chất lượng cao, có khả năng chống ăn mòn và chịu được điều kiện môi trường khắc nghiệt để đảm bảo độ bền lâu dài.

Bước 4: Đào hố và rãnh thoát nước

Tiến hành đào rãnh theo đúng kích thước và cao độ đã được xác định trong bản vẽ thiết kế. Độ sâu và độ dốc của rãnh phải đảm bảo nước thải có thể tự chảy về khu vực xử lý mà không bị ứ đọng.

Đối với các vị trí đặt hố ga, bể tự hoại hoặc bể xử lý nước thải, cần đào hố đúng kích thước kỹ thuật và gia cố nền nếu cần thiết để tránh sụt lún trong quá trình sử dụng.

Bước 5: Thi công lắp đặt 

Thi công lắp đặt đường ống và các thiết bị theo đúng bản vẽ thiết kế. Trong quá trình thi công hệ thống thoát nước thải sinh hoạt cần đảm bảo đường ống được lắp đúng độ dốc kỹ thuật, các mối nối kín khít, không rò rỉ, ố ga và bể tự hoại được đặt đúng vị trí, hệ thống thông hơi được bố trí đầy đủ để hạn chế mùi hôi và hiện tượng tắc nghẽn.  

Bước 6: Kiểm tra và nghiệm thu  

Thử nước để kiểm tra độ kín, khả năng thoát nước và xử lý ngay các điểm rò rỉ trước khi hoàn thiện công trình. Nếu hệ thống đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật và vận hành ổn định, công trình sẽ được nghiệm thu và đưa vào sử dụng chính thức. 

Lưu ý khi lựa chọn van và phụ kiện đường ống cho hệ thống thoát nước sinh hoạt 

Van và các phụ kiện đường ống cũng là những hạng mục quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận hành, độ bền và chi phí bảo trì của hệ thống thoát nước thải sinh hoạt. Khi lựa chọn van và phụ kiện, cần lưu ý một số vấn đề sau:

• Ưu tiên các vật liệu có khả năng chống ăn mòn tốt như PVC, uPVC, HDPE hoặc gang phủ epoxy để phù hợp với môi trường nước thải.
• Lựa chọn đúng kích thước van và phụ kiện theo đường kính đường ống nhằm đảm bảo lưu lượng thoát nước và hạn chế rò rỉ.
• Nên lắp đặt van một chiều tại các vị trí có nguy cơ nước thải chảy ngược, đặc biệt là khu vực sử dụng máy bơm hoặc có cao độ thấp.
• Bố trí van chặn tại các tuyến ống chính để thuận tiện cho việc bảo trì, sửa chữa khi cần thiết.
• Chọn mua van từ các đơn vị cung cấp uy tín để đảm bảo chất lượng sản phẩm, độ bền vận hành trong môi trường làm việc khắc nghiệt.  

Hiện nay, Van Châu Âu là đơn vị chuyên cung cấp các dòng van một chiều, van bi, van cổng,…cùng nhiều loại phụ kiện đường ống chất lượng cao phục vụ cho hệ thống cấp thoát nước, xử lý nước thải sinh hoạt và công nghiệp. Với hơn 17 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực van công nghiệp và đã đồng hành cùng nhiều dự án hệ thống nước trên toàn quốc. Chúng tôi cung cấp các sản phẩm chính hãng, chất lượng, đầy đủ CO, CQ và chế độ bảo hành rõ ràng. 

Để được tư vấn lựa chọn van và phụ kiện phù hợp với nhu cầu sử dụng, vui lòng liên hệ Hotline 0961.694.858 để được hỗ trợ nhanh chóng và chính xác.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Dưới đây là một số câu hỏi được nhiều người quan tâm trong quá trình tìm hiểu và lắp đặt hệ thống thoát nước thải sinh hoạt. 

Nhà không có đường thoát nước thì phải làm sao?

Nếu khu vực chưa có hệ thống thoát nước chung, chủ công trình vẫn cần bố trí giải pháp xử lý nước thải phù hợp trước khi xả ra môi trường. Một số phương án phổ biến gồm bể tự hoại độc lập, giếng thấm hoặc bãi lọc cho nước đã xử lý sơ bộ, hố ga kết hợp máy bơm đối với khu vực khó thoát nước.

Không nên xả nước thải trực tiếp ra môi trường hoặc đấu nối tạm sang khu đất lân cận vì có thể gây ô nhiễm và phát sinh tranh chấp.

Có bắt buộc tách riêng đường thoát nước mưa và nước thải sinh hoạt không?

Có. Việc tách riêng giúp tránh tình trạng quá tải đường ống khi mưa lớn, hạn chế nguy cơ trào ngược và bốc mùi. 

Bể tự hoại bao lâu cần hút 1 lần?

Tùy vào dung tích bể và số người sử dụng, thông thường nên kiểm tra và hút cặn định kỳ 2–5 năm/lần để đảm bảo hiệu quả xử lý.

Hệ thống thoát nước thải sinh hoạt là hạng mục không thể thiếu trong mọi công trình dân dụng. Để hệ thống vận hành ổn định, ngoài việc thiết kế và thi công đúng kỹ thuật, cần lựa chọn van và phụ kiện đường ống chất lượng. Nếu bạn đang cần tư vấn các dòng van công nghiệp cho hệ thống cấp thoát nước và xử lý nước thải, hãy liên hệ Van Châu Âu qua hotline 0961.694.858 để được hỗ trợ nhanh chóng và lựa chọn sản phẩm phù hợp.